وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً | امروز یکشنبه، 14 آذر 1400؛ روز بخیر ;)
ورید چیست
درباره ورید ها

سیاهرگ یا ورید چیست؟ – درباره ورید ها و نقش آن ها در گردش خون

در این مطلب از فارسی مد، به زبان ساده درباره ورید ها (درباره سیاهرگ ها)، انواع ورید ها، نقش سیاهرگ ها و ساختمان آن ها به اختصار توضیحاتی ارائه شده است (ورید چیست). با فارسی مد همراه باشید.

ورید چیست؟

ورید ها رگ های خونی هستند که خون تیره را از اندام ها به قلب بر می گردانند.

ورید چیست؟ - درباره ورید ها
درباره ورید ها

درباره گردش مواد و نقش ورید ها در سیستم گردش خون

خون به وسیله قلب و از طریق رگ های خونی به اندام های مختلف بدن پمپاژ می شود. خونی که از بطن چپ قلب به اندام ها می رود حاوی درصد بالایی از اکسیژن و روشن است. این خون ابتدا در سرخرگ ها یا همان شریان ها جریان پیدا می کند.

هرچه خون به مقصد خود، که قرار است تبادلات مواد در آن جا صورت گیرد، نزدیک تر می شود، از قطر شریان ها کاسته می گردد. شریان آئورت که در ابتدای گردش خون عمومی قرار گرفته است بزرگ ترین شریان بدن است.

تغییر اندازه شریان ها ادامه می یابد. به این صورت که خون از شریان های بزرگ به شریان های متوسط و از شریان های متوسط به شریان های کوچک می ریزد. این روند ادامه پیدا می کند، تا آنکه خون از شریانچه ها (Arterioles) وارد شبکه های مویرگی ( Capillary networks) می شود.

در بافت ها و ارگان های مختلف، مواد مورد نیاز سلول ها از جمله اکسیژن (O۲)، قند و سایر مواد غذایی از خون دریافت می شود. همچنین مواد زائد حاصل از واکنش های سلولی، از جمله کربن دی اکسی (CO۲) وارد جریان خون می شود.

حالا که خون مواد غذایی خود را از دست داده و مواد زائد را به خود گرفته است،نوبت آن است که بافت ها را ترک کند. پس از مویرگ ها و شبکه مویرگی، این نوبت ورید ها (سیاهرگ ها) است که خون را تحویل بگیرند و به دهلیز راست قلب برسانند.

خونی که سیاهرگ ها از مویرگ ها دریافت می کنند به علت از دست دادن درصدی از اکسیژن خود، تیره تر است.

همچنین بخوانید: سرخرگ ها با سیاهرگ ها چه تفاوتی دارند؟

ورید چیست

انواع ورید ها و موقعیت هر کدام نسبت به یکدیگر

درست عکس آنچه که درباره تغییر اندازه شریان ها گفته شد درباره اندازه ورید ها صادق است.

در مطالعه آناتومیک عروق خونی توجه به این نکته ضروری است که هنگام بررسی شریان ها (سرخرگ ها) از قلب شروع می کنیم و به اندام ها می رسیم. حال آنکه هنگام مطالعه وریدها (سیاه رگ ها) از اندام ها شروع می کنیم و در نهایت به قلب می رسیم.

پس از شبکه مویرگی، خون ابتدا وارد سیاهرگچه ها یا وریدچه ها (Venules) می شود. سپس ورید های کوچک و بعد از آن سیاهرگ های متوسط را پشت سر می گذارد. سیاهرگ های متوسط دریچه هایی دارند که از بازگشت خون جلوگیری می کنند.

پس از ورید های متوسط، نوبت ورید های بزرگ است که خون را به قلب تحویل دهند. بزرگ سیاهرگ زبرین (Superior vena cava) و بزرگ سیاهرگ زیرین (Inferior vena cava) دو سیاهرگ بزرگ بدن هستند که خون تیره قسمت های فوقانی و تحتانی بدن را وارد دهلیز راست می کنند.

به دهلیز راست «ورید مرکزی» نیز گفته می شود؛ چرا که دو سیاهرگ بزرگ بدن، یعنی بزرگ سیاهرگ زیرین (IVC) و بزرگ سیاهرگ زبرین (SVC) خون خود را به آن تخلیه می کنند.

نقش سیاهرگ ها در نگهداری از خون

ورید ها به طور کلی دیواره ی سست تری نسبت به شریان ها دارند. همینطور قطرداخلی سیاهرگ ها بیشتر از شریان های متناظر است.

در حقیقت وریدها همچون کیسه های کشیده ای هستند که خون را داخل خود نگه داشته اند. پس علاوه بر انتقال خون، ورید ها وظیفه نگهداری از آن را نیز بر عهده دارند. به همین عل به ورید ها «عروق ظرفیتی گردش خون» نیز گفته می شود.

در گردش خون بزرگ (گردش خون محیطی)، حجم خون موجود در ورید ها ۵ برابر حجم خون موجود در شریان ها است. درواقع ۳/۴ خون گردش خون محیطی در ورید ها قرار دارد.

بافت شناسی سیاهرگ ها

از نظر بافت شناسی (Histology)، دیواره سیاهرگ ها (عموما) از داخل به خارج از بخش های تونیکا اینتیما (Tunica Intima)، تونیکا مدیا (Tunica Media) و تونیکا ادوانتیس (Tunica Adventitia) تشکیل شده است. به حفره داخل رگ نیز لومن (Lumen) گفته می شود. این حفره توسط بافت پوششی (اپیتلیال) تحت عنوان «اندوتلیوم» پوشیده شده است، که بخشی از تونیکا اینتیماست.

در لایه تونیکا مدیا عضلات صاف و الیاف کلاژن (بافت الاستیک) قرار گرفته اند. تونیکا ادوانتیس هم از کلاژن و الیاف ارتجاعی (بافت همبند یا بافت پیوندی) است. ۱

ورید چیست

مقطع عرضی یک ورید در زیر میکروسکوپ

در زیر تصویری از مقطع عرضی یک شریان (سرخرگ) و یک ورید (سیاهرگ) قرار گرفته است. تفاوت دیواره این دو محسوس است. در مقاطع بافت شناسی، به علت وجود عضلات بیشتر در دیواره سرخرگ ها (نسبت به سیارگ ها)، جدار سرخرگ سخت می مانند و حالت خود را چندان از دست نمی دهند؛ در حالی که دیواره سیاهرگ چروکیده شده و روی خود می خوابد.

تفاوت شریان و ورید
تفاوت مقطع عرضی شریان و ورید

فشار خون در انواع رگ ها

فشار خون در سیاهرگ ها بسیار پایین تر فشار خون در شریان هاست. حتی ممکن است فشار خون وریدی در ورید های بزرگ منفی و پایین تر از فشار اتمسفر باشد. ۲

فشار خون در مویرگ ها در حدود ۱۰ تا ۳۰ میلی متر جیوه می باشد. فشار خون در وریدها از این هم یایین تر می آید و به کم تر از ۱۰ میلی متر جیوه می رسد. هنگامی که خون به دهلیز راست می رسد، فشار آن نزدیک به صفر است.

ورید ها رگ های کم فشاری هستند. در عین حال بعضی از آن ها سطحی و قابل دسترس نیز می باشند (ورید های سطحی). بنابراین در تزریقات، خون گیری و … از این سیاهرگ ها استفاده می شود. فشار خون در شریان ها بسیار بالاست و ایجاد منفذ در دیواره آن ها ممکن است موجب فوران خون به خارج از سرخرگ شود.


درباره ورید ها به اطلاعات بیشتری نیاز دارید؟ در قسمت دیدگاه ها سوالات خود را بپرسید تا در صورت نیاز به این مقاله افزوده شود.


برای اطلاع از منابع این مطلب به صفحه بعد مراجعه فرمایید.

برای دادن امتیاز به این مقاله کلیک کنید!
[رتبه: ۲ ؛ تعداد آرا: ۱ ]

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *