داروهای اختلال دوقطبی
داروهای دوقطبی و درمان دوقطبی

درمان دارویی اختلال دوقطبی (Bipolar): آشنایی با انواع داروهای اختلال دوقطبی (اختلال بای پولار یا افسردگی شیدایی)

با مطالعه این مقاله، درباره لیستی از انواع داروهای اختلال دوقطبی که توسط پزشکان در درمان اختلال دوقطبی (افسردگی شیدایی) تجویز می شوند (از جمله داروهای تثبیت کننده خلق)، و همچنین در ارتباط با نکات و شرایط مصرف داروهای دوقطبی و عوارض جانبی احتمالی آن ها، اطلاعات بیشتری کسب می کنید. همراه ما باشید.

اگر اختلال دوقطبی (Bipolar Disorder) داشته باشید، داروهای مناسب می تواند برای شما مانند یک عینک باشد. این اختلال دیدتان درباره خودتان و جهان را تحریف می کند. اما داروی اختلال دوقطبی می تواند به شما کمک کند تا دوباره چیزها را به وضوح ببینید.

داروهای اختلال دوقطبی بخش مهمی از برنامه درمان این اختلال هستند. البته، در نظر داشته باشید که آن ها شما را درمان نمی کنند. اما به معالجه شما کمک می کنند تا روحیه خود را به طور متوازن حفظ کنید (تثبیت خُلق) تا بتوانید امور زندگی را که نیاز دارید و می خواهید انجام دهید، انجام برسانید.

اگر موافق باشید، پیش از مطالعه ادامه مقاله، به پاسخ اجمالی چند پرسش درباره درمان دارویی اختلال دو قطبی (که در ادامه این مقاله به تفضیل پاسخ داده شده اند)، بپردازیم:

بهترین داروی درمان اختلال دوقطبی چیست؟

لیستی از داروهای مختلف با آثار متفاوت برای درمان اختلال دوقطبی وجود دارد. اما بهترین داروی دو قطبی دارویی است که برای خودِ شما مناسب ترین گزینه است. در مورد برنامه دارویی که به بیماری شما کمک کند، طبق تجویز پزشک خود اقدام کنید.

داروهای تثبیت خلق کدام اند؟

مثال هایی از داروهای تثبیت کننده خلق عبارتند است: کاربامازپین، Divalproex sodium، لاموتریژین، لیتیوم، والپروئیک اسید.

بهترین زمان برای مصرف داروهای دوقطبی چیست؟

حتما در مورد بهترین زمان روز برای مصرف داروهای دو قطبی خود طبق دستور داروساز یا پزشکتان اقدام کنید. برخی از آن ها را اگر در صبح یا هنگام خواب مصرف کنید بهتر است و برخی دیگر را باید به همراه غذا یا بعد از غذا میل کنید.

عوارص قطع مصرف داروهای اختلال دوقطبی چیست؟

داروهای اختلال دوقطبی داروهای قدرتمندی هستند، و شما باید دقیقاً طبق توصیه پزشک آن ها را مصرف کنید. مصرف هیچ دارویی را بدون تأیید پزشک قطع نکنید. این کار می تواند خطرناک باشد.

بهترین داروی اختلال دوقطبی چیست؟

پزشکان از انواع بسیاری از داروها برای درمان اختلال دوقطبی استفاده می کنند. برخی از آن ها با اوج شدید شیدایی (مانیا، Mania) مبارزه می کنند و برخی دیگر افسردگی دوقطبی (دپرشن، Depression) را درمان می کنند. بسته به تجویز پزشک برای شما، ممکن است نیاز داشته باشید که همزمان یک دارو یا چند دارو را مصرف کنید.

Advertisements

بهترین داروی دو قطبی دارویی است که برای خودِ شما مناسب ترین گزینه است. در مورد برنامه دارویی که به بیماری شما کمک کند، طبق تجویز پزشک خود اقدام کنید.

ممکن است شما سال ها یا ده ها سال داروهای دوقطبی را مصرف کنید؛ حتی اگر مدت زمان طولانی از آخرین دوره شیدایی یا افسردگی شما گذشته باشد. به این نوع درمان «Maintenance Therapy» یا «درمان نگهدارنده» گفته می شود.

داروهای تثبیت کننده خلق چیست؟

داروهای تثبیت کننده خلق (یا Mood stabilizers) گروهی از داروها هستند که از بالا رفتن (دوره شیدایی) و پایین آمدن خلق (دوره افسردگی) جلوگیری می کنند. به این ترتیب، به شما کمک می کنند تا کار، تحصیل یا زندگی اجتماعی شما از مزاحمت خلقتان در امان بماند.

داروهای تثبیت کننده خلق (Mood stabilizers)
داروهای تثبیت کننده خلق (Mood stabilizers)

مثال هایی از داروهای تثبیت کننده خلق عبارتند است:

  • کاربامازپین (کارباترول، اپیتول، اکوئیترو، تارگتول)
  • Divalproex sodium (دپاکوت – Depakote)
  • لاموتریژین (لامیکتال)
  • لیتیوم
  • والپروئیک اسید (Valproic acid) (دپاکین)

برخی از این داروها به عنوان داروهای ضد تشنج (Anticonvulsant) شناخته می شوند؛ از جمله کاربامازپین، لاموتریژین و اسید والپروئیک.

با این حال، همه این داروها تاثیر یکسانی ندارند. بعضی از آن ها، همچون لیتیوم، در درمان شیدایی بهتر هستند. برخی دیگر (مانند لاموتریژین) می توانند برای درمان افسردگی مفیدتر باشند.

Advertisements

به خاطر داشته باشید که عبارت «تثبیت کننده خلق» می تواند گمراه کننده باشد. اگر یکی را مصرف کنید، هنوز ممکن است خلقتان در طول روز تغییر کند. این داروها دوره های کامل شیدایی یا افسردگی را که به مدت چند روز یا هفته به طول می انجامند، درمان می کنند.

سایر داروهای تثبیت کننده خلق

داروهایی که تحت عنوان داروهای ضد روان‌ پریشی (Antipsychotic) شناخته می شوند نیز در برنامه های درمان اختلال دوقطبی رایج هستند. برای کمک به بهبود علائم شیدایی ممکن است لازم باشد با تجویز پزشک آن ها را به تنهایی، یا همراه با تثبیت کننده خلقی، مصرف نمایید.

این داروها شامل موارد زیر می شوند:

  • هالوپریدول (هالدول)
  • لوکساپین (Loxitane) یا لوکساپین استنشاقی (Adasuve)
  • ریسپریدون (ریسپردال)

امروزه ممکن است پزشکان داروهای ضد روان پریشی جدیدتری را تجویز نمایند. این داروها شامل موارد زیر است:

  • آریپیپرازول (ابیلیفای)
  • آسناپین (سافریس)
  • کاریپرازین (Vraylar)
  • لورازیدون (لاتودا)
  • الانزاپین (زیپرکسا)
  • کوئتیاپین فومارات (سروکوئل)
  • زیپراسیدون (Geodon)

اگر همراه با علائم دوقطبی با مشکلات خواب نیز دست و پنجه نرم می کنید، ممکن است نوعی دارو با نام بنزودیازپین برایتان تجویز شود. پزشکان معمولاً این داروها را برای درمان اضطراب و اختلالات خواب تجویز می کنند، اما آن ها می توانند بخشی از درمان دارویی اختلال دو قطبی نیز باشند.

بنزودیازپین های متداول عبارت اند از:

Advertisements

  • آلپرازولام (زاناکس)
  • کلونازپام (کلونوپین)
  • دیازپام (والیوم)
  • لورازپام (آتیوان)

داروهای جدیدتر خواب مانند اسزوپیکلون (لونستا) و زالپلون (سوناتا)، نسبت به بنزودیازپین ها، ممکن است باعث ایجاد مشکلات کمتری در ارتباط با حافظه و تفکر شوند.

داروهای افسردگی دوقطبی (Bipolar depression)

بیشتر اوقات، پزشکان با تجویز داروی تقویت کننده خلق، همچون لیتیوم، درمان دو قطبی را آغاز می کنند. اما FDA (سازمان غذا و داروی آمریکا) برخی از داروها را نیز برای افسردگی دو قطبی تایید کرده است، از جمله:

  • فلوکستین همراه با الانزاپین (سیمبیاکس)
  • کوئتیاپین فومارات (سروکوئل)
  • لورازیدون (لاتودا). ممکن است آن را به تنهایی یا با لیتیوم یا اسید والپروئیک اسید مصرف کنید.

برای برخی از افراد، داروهای ضد افسردگی مرسوم ممکن است باعث ایجاد دوره شیدایی شود. به دلیل این خطر، اگر شما یکی از آن ها را مصرف می کنید پزشک باید از نزدیک وضعیت شما را پیگیری کند.

آیا این داروها برای من مفید خواهند بود؟

پزشکتان نمی تواند پیش بینی کند که یک داروی دو قطبی خاص دقیقا چه تاثیری برای شما خواهد داشت. ممکن است لازم باشد طبق تجویز پزشک چندین نوع مختلف و دوزهای متفاوت را امتحان کنید تا متوجه رویکرد صحیح شوید. و این موضوع می تواند زمان ببرد.

شاید این طولانی شدن روند پیدا کردن مناسب ترین گزینه دارویی برای درمان اختلال موجب ناامیدی شما شود، اما تسلیم نشوید. سرانجام، شما و پزشکتان باید بتوانید نسخه ای را بیابید که برایتان مفید باشد.

نکات دارویی در ارتباط با داروهای اختلال دوقطبی

اگر به اختلال دوقطبی مبتلا هستید، مصرف دارو باید بخشی از روال روزمره شما باشد.

Advertisements

هر روز در یک زمان مشخص و ثابت داروها را مصرف کنید. برای سادگی به خاطر سپردن این کار، می توانید آن را همراه با امور دیگر مثل مسواک زدن، صبحانه خوردن یا در زمان رفتن به رخت خواب انجام دهید. داشتن یه ظرف مخصوص قرص های هفتگی می تواند به شما کمک کند که بدانید آیا همه آن چه را که باید مصرف کرده اید یا نه.

حتما در مورد بهترین زمان روز برای مصرف داروهای دو قطبی خود طبق دستور داروساز یا پزشکتان اقدام کنید. برخی از آن ها را اگر در صبح یا هنگام خواب مصرف کنید بهتر است و برخی دیگر را باید به همراه غذا یا بعد از غذا میل کنید.

اطمینان حاصل کنید که بدانید اگر به طور اتفاقی مصرف دارویتان را فراموش کردید چه کاری باید انجام دهید. در این باره از پزشک خود سؤال کنید. فکر نکنید که دوبرابر کردن مصرف دارو در دفعه بعد، به جای دوز از دست رفته، ایده خوبی است! طبق دستور پزشک عمل کنید.

عوارض جانبی داروهای دوقطبی

مانند هر دارویی، داروهای اختلال دوقطبی می توانند منجر به عوارض جانبی شوند. بسته به اینکه کدام دارو را استفاده می کنید، عوارض جانبی متفاوتند.

این عوارض جانبی می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • حالت تهوع
  • لرزش
  • ریزش مو
  • مشکلات جنسی
  • افزایش وزن
  • آسیب کبدی
  • آسیب کلیوی
  • اسهال
  • شکم درد
  • واکنش پوستی

برخی داروها می توانند بر عملکرد کبد شما تاثیر بگذارند. و یا بر میزان گلبول های سفید یا پلاکت هایی که شما دارید. برای اطمینان از سالم بودنتان، شما ممکن است به آزمایش منظم نیاز داشته باشید.


داروی ضد روان پریشی زیپراسیدون (Geodon) با یک واکنش پوستی نادر اما جدی به نام سندرم DRESS (واکنش دارویی با ائوزینوفیلی و علائم سیستمیک) مرتبط است.

بسیاری از عوارض جانبی با گذر چند هفته درمان از بین می رود. با این حال اگر احساس بدی دارید، این مسئله را با پزشکتان در میان بگذارید. تصور نکنید تنها راه پیش رو این است که باید با عوارض جانبی سر کنید. پزشک شما ممکن است بتواند دوز مصرفی شما را تغییر دهد، به شما یک داروی دیگر برای کنترل عوارض جانبی بدهد، و یا کلا یک داروی دیگر برایتان تجویز کند.

به درمان اختلال دوقطبی خود پایبند باشید

داروهای اختلال دوقطبی داروهای قدرتمندی هستند، و شما باید دقیقاً طبق توصیه پزشک آن ها را مصرف کنید. مصرف هیچ دارویی را بدون تأیید پزشک قطع نکنید. این کار می تواند خطرناک باشد.

ممکن است هنگامی که حال خوبی دارید تصمیم بگیرید که می خواهید مصرف داروهای خود را متوقف کنید. اما تا وقتی که پزشک شما با این موضوع موافقت نکند، این یک ایده بد است! پیگیری درمان فقط در هنگام رخ دادن دوره های افزایش یا کاهش خلقی ممکن است به اندازه ای کافی نباشد که از بازگشت علائم جلوگیری کند. در بیشتر افراد، درمان نگهدارنده (Maintenance treatment) در بین دوره های خلقی موجب می شود شیدایی و افسردگی کمتر اتفاق بیفتند و شدت آن ها را کاهش می دهد.

اگر اکنون احساس خوبی دارید، احتمالاً به این دلیل است که داروها به خوبی کار می کنند. بنابراین، از درمان جدا نشوید!


منابع

۱- برگرفته از (متن انگلیسی): WebMD – Better information. Better health(www.webmd.com)


۲- تصاویر: تصویر اول: Icons made by Freepik from www.flaticon.com | تصویر دوم: Hand photo created by azerbaijan_stockers – www.freepik.com

به این مقاله امتیاز دهید! (از راست به چپ)
[رتبه: ۰ ؛ تعداد آرا: ۰ ]

درباره‌ی محمدحسین ابراهیم خانی

آواتار محمدحسین ابراهیم خانی
دانشجوی پزشکی؛ نویسنده مقالات پزشکی فارسی مد، مؤسس و مدیر پایگاه جامع پزشکی فارسی مد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.